موسس این آئین زردشت پسر خورگان از مردم فسای شیراز است که در میان رومیان به بوندس معروف است .او آئین خود را در روم به صورت نظری مطرح نمود و دو قرن پس از او در دوره سلطنت قباد ساسانی مزدک پسر بامداد از اهالی استخر یا تبریز این آئین را به صورت عملی گسترش داد . دین مزدک را دین خدای خیر ( به زبان پهلوی آئین درست دینان ) نامیده اند . این دین شعبه ای ازمسلک مانوی است و رئیس کل روحانیون آن را ایندرزر یا اندرزگر می نامیدند . مزدک نیز مانند مانی به نور و ظلمت قائل بوده است با این تفاوت که به اعتقاد او اعمال ظلمت بر خلاف نور اتفاقی و غیر ارادی است بنابراین آفرینش و سایر اموردنیا بر اساس تصادف حادث می شوند . هم چنین در آیین مزدکی اعتبار و تقدس نور به مراتب از مقام نور در مانویت بیشتر است . مزدک نور را شامل عناصر زیر معرفی می کند : آب ، آتش و خاک . مزدک کتابی به نام جمهوریت به پیروانش عرضه داشته است .

خدای مزدک بر تختی در عالم بالا نشسته است مانند خسرو در این عالم در حضورش چهار قوه تمیز ، فهم ، حافظه و سرور هستند چنانکه در نزد خسرو موبدان موبد ، هیربدان هیربد ، سپهبد و رامشگر حضور دارند .این چهار قوه امور عالم را توسط هفت وزیر می گردانند . سالار ( رئیس ) ، پیشکار ( سرپرست ) بارور ، پروان ( مامور) ، کاردان ( کارشناس ) ، دستور ( مشاور ) و کودگ ( غلام ) و این هفت نفر دردایره دوازده روحانی دور می زنند :
خواننده – دهنده – ستاننده – برنده – خورنده – رونده – خیزنده – کشنده – زننده – کننده – آینده – شونده – پاینده
به عقیده مزدک علت اصلی کینه و ناسازگاری ها نابرابری مردمان است پس ناچارا باید برای برقراری مساوات از مال و زنان توان گران گرفت و به تهی دستان داد و از این جهت اولین آئین کمونسیتی محسوب می شود .
معاد مزدکیان نیزبر اساس تصادف و بدون اختیار است . نور به صورت اتفاقی از ظلمت رها می شود . راه نجات انسان زهد و ترک لذایذ است . خوردن گوشت حیوانات به سبب ریختن خون و ایجاد ممانعت برای ارواح در نجات از ظلمت ، ممنوع و ریاضت امری ستوده به شمار می آمد .
قباد ساسانی ابتدا به آئین مزدک گروید ولی در سال 528 میلادی مزدک و بزرگان مزدکی را به مناظره ای با حضور خودش ، گلو نازس موبدان موبد زرتشتیان وبازانس اسقف مسیحیان ایران دعوت نمود و پس شکست مزدکیان در مباحثه دستوربه قتل کلیه آنها داد و به این ترتیب آئین مزدکی تا حدود زیادی از بین رفت و تنها به صورت مخفیانه حتی تا مدتی پس از اسلام به کار خود ادامه داد .
+ نوشته شده در شنبه یکم آبان ۱۳۸۹ ساعت 13:45 توسط روابط عمومی
|